Slimmer dan AI
Voor de docent

Een les over AI geven met 15 minuten voorbereiding

Per module vind je een lesmodule voor de leerlingen, een handleiding van 1 A4 en een presentatie voor het digibord. Je hebt geen AI-kennis nodig en geen account.

Zo gebruik je het

1. Lees de handleidingEen A4 met leerdoel, tijdschema, gespreksvragen, misvattingen en wat je doet als het misgaat. Print hem of lees hem op scherm.
2. Zet de les klaarOpen de lesmodule op de Chromebooks en de slides op het digibord. Kinderen werken in duo's.
3. Geef de les50 minuten: instap, duo's op de Chromebook, een keuzemoment met de klas, nabespreken, exitvraag. De nabespreking is verplicht: daar zit het leren.
Als een kind iets vertelt

Deze lessen zijn licht en gaan niet over misbruik of andere zware onderwerpen. Toch kan een kind na een fout antwoord in de les iets vertellen over thuis, pesten of online. Neem het serieus, praat na de les apart en volg de meldcode van je school. Jij beslist wat er verder nodig is, niet de gastdocent. Kinderen kunnen gratis en anoniem terecht bij de Kindertelefoon: 0800-0432, elke dag van 11 tot 21 uur, ook via de chat op kindertelefoon.nl.

De modules

Zo deel je de les

De klas hoeft niets in te vullen

Heeft je school een licentie, dan vul je de code één keer in op je eigen laptop via slimmerdanai.nl/toegang. Daarna maak je met één klik een leslink voor vandaag, deze week of het hele schooljaar. Die zet je in je klasomgeving, in de adresbalk of op het digibord. Leerlingen klikken erop en spelen meteen: geen code, geen account, niets invullen. Je hoeft dus niet langs dertig Chromebooks.

Een leslink ziet eruit als slimmerdanai.nl/modules/4/?les=abcdefghij. Voor een andere les verander je het modulenummer. Voor het digibord zet je &klas=1 erachter. De link stopt automatisch op de einddatum en is altijd in te trekken; dan maak je een nieuwe.

Code invullen of leslink maken
Module 2 · 50 min

Train je eigen herkenner

Hoe leert een computer van voorbeelden? Kinderen tekenen zelf voorbeelden, laten Flap raden en zien waarom hij de fout ingaat met te weinig of te eenzijdige voorbeelden.

Lesmodule voor de ChromebooksTekenen, trainen en testen. Ongeveer 15 minuten per duo Chromebooks starten bij “Hoe kijkt Flap?”Flap heeft dan zelf al voorbeelden getekend Chromebooks direct bij het keuzeverhaalDe afvalbak-herkenner van Sam Raster en buren op het digibordKlasmodus: zo kijkt de machine echt naar een tekening Het keuzeverhaal op het digibordGrote letters, handen tellen, jij klikt. Duo's die klaar zijn bij “Wat leerden we?” klikken niet door naar “Nu een echt verhaal” (dat verklapt het verhaal); ze wachten. Handleiding Slides voor het digibord
Module 3 · 50 min

De machine crasht

Hoe weet je of een chatbot gelijk heeft? Kinderen laten Flap crashen, testen zijn antwoorden en kiezen wat ze controleren.

Lesmodule voor de ChromebooksFlap crasht, Weet Flap alles?, Professor Zeker. Ongeveer 15 minuten per duo Chromebooks direct bij de vragenWeet Flap alles? (als de rijschool een demo op het digibord is) Rijschool voor Flap op het digibordKlasmodus, de demo van een paar minuten Professor Zeker op het digibordGrote letters, handen tellen, jij klikt. Duo's die klaar zijn bij “Wat leerden we?” klikken niet op “Nu een echt verhaal” (dat verklapt Professor Zeker); ze wachten. Handleiding Slides voor het digibord
Module 4 · 50 min

Oneerlijke machine

Wie bepaalt wat AI “normaal” vindt? Flap krijgt ogen, leert van eenzijdige voorbeelden en gaat de fout in bij een hond op de bank. Kinderen ontdekken dat hij naar de achtergrond keek, repareren het, en kiezen in “Pip mag er niet op” wat ze doen als een app iemand oneerlijk behandelt. Er komen bewust geen mensen in voor, alleen dieren en achtergronden.

Lesmodule voor de ChromebooksFlap krijgt ogen en daarna Pip mag er niet op. Ongeveer 17 minuten per duo Hele les klassikaalKlasmodus: grote letters, jij klikt en de klas denkt mee Keuzeverhaal op het digibordHanden tellen, jij klikt. Duo’s die klaar zijn met de doe-omgeving wachten en starten het verhaal nog niet Handleiding Slides voor het digibord
Module 5 · 50 min

Echt of nep

Kun je het nog zien? Met een loep zoeken kinderen haperingen in beelden, en merken daarna dat een goede nepfoto er geen meer heeft en je dus naar de herkomst moet kijken. Daarna zien ze een nepbericht zich door een dorp verspreiden, terwijl de rechtzetting achterblijft. Rechtsonder staat in elke les een vraagteken met wie je kunt praten; in deze les ook met tips als er nep over jou rondgaat.

Lesmodule voor de ChromebooksDe loep, het nepnieuws-virus, Viraal! en De nep-influencer Chromebooks direct bij ronde 2 van de loepAls je ronde 1 op het digibord voordeed Het nepnieuws-virus op het digibordKlasmodus, de kaart van Beverkoog Viraal! op het digibordKeuzeverhaal, handen tellen, jij klikt De nep-influencerVerdieping, vooral voor de brugklas Het nepaccountOptioneel extra onderdeel Het hulpschermOok geschikt om klassikaal te laten staan Handleiding Slides voor het digibord
Module 6 · 50 min

Waar gaat je data heen

Wat weet de AI van jou? Alles gaat over het verzonnen kind Mika; leerlingen typen zelf niets. Een gratis filter-app vraagt steeds meer, het getekende gezicht kopieert zich naar bedrijven, en een profielmachine leidt uit losse stukjes dingen af die Mika nooit invulde.

Lesmodule voor de ChromebooksOngeveer 15 minuten per duo Chromebooks direct bij de uitlegWaarom gratis, en de profielmachine Het kopieereffect op het digibordKlasmodus, een korte demo De profielmachine op het digibordHet hoogtepunt: verklap het niet vooraf De Toekomsttest op het digibordKeuzeverhaal, handen tellen, jij klikt Mijn AI-vriend LumiOptioneel zwaar scenario over een AI-vriend. Staat standaard uit. Lees eerst het Lumi-kader in de handleiding Handleiding Slides voor het digibord
Module 7 · 50 min

De groepsapp

Wat doe je als de groep iets van je vraagt? Kinderen zien hoe een nepfoto en een nagemaakte stem gemaakt worden en waar je ze aan herkent, en leren in “Opa, ik zit in de problemen” wat je doet als iemand met een nagemaakte stem om geld vraagt. Het verhaal over groepsdruk in de klassenapp staat standaard uit: lees eerst de handleiding.

Lesmodule voor de ChromebooksNepfoto en nagemaakte stem, en Opa, ik zit in de problemen. Het groepsapp-verhaal staat uit Direct naar Opa, ik zit in de problemenAls je het eerste deel op het digibord voordeed De groepsapp op het digibordOptioneel zwaar verhaal. Advies: niet in groep 7; in groep 8 en de brugklas na overleg met de aandachtsfunctionaris. Lees eerst de handleiding Handleiding Slides voor het digibord OuderbriefPas laten versturen na overleg op school
Module 8 · 50 min

Hulp of uitbesteden

Wanneer maakt AI je slimmer en wanneer niet? Een robotje schrijft het werkstuk en dwaalt af naar pannenkoeken. Kinderen zien het verschil tussen AI als hulp en AI die het werk overneemt, en kiezen in twee verhalen wat ze doen.

Lesmodule voor de ChromebooksHet werkstuk-robotje en twee manieren. Ongeveer 20 minuten per duo Chromebooks direct bij “Twee manieren”Als het werkstuk-robotje een demo op het digibord is Het werkstuk-robotje op het digibordKlasmodus: keuzes A, B en C, handen tellen, jij klikt De gelekte toets op het digibordTweede verhaal, ook geschikt voor de brugklas. Overal een knop om het verhaal over te slaan Handleiding Slides voor het digibord

Deze modules sluiten aan op de kerndoelen digitale geletterdheid (conceptkerndoelen, vanaf 1 augustus 2027 officieel; bron Kennisnet). De handleidingen noemen per module de kerndoelen met de letterlijke tekst.

Les 1, 2 en 3 voor groep 5-6

Blad Groep 5-6

Les 1, 2 en 3 bestaan ook als variant voor kinderen van 8 tot 10 jaar: korter, groter en zonder timers. Het blad (A4, twee kanten) legt uit hoe je de variant opent met ?groep=56, hoe je les 2 in twee delen geeft en wat je zelf mondeling doet. Met de veiligheidspunten voor deze leeftijd.

Open het blad Groep 5-6

Materiaal bij module 1 en 3

Gesprekskaarten

16 kaarten met vragen en dilemma's, vier soorten: Hoe werkt het, Klopt het?, Wat doe jij?, Eerlijk zijn. Twee vellen A4 om te printen en te knippen.

Open de gesprekskaarten

Voor- en nameting: vijf stellingen

Doe de voormeting de dag ervoor (3 minuten) en de nameting na de les (5 minuten), met dezelfde vijf stellingen. Kinderen antwoorden eens, oneens of weet niet, met kaartjes, handen of een strookje zonder naam. Tel alleen aantallen per stelling, nooit per kind.

#StellingVoor jou
1Een chatbot snapt wat hij zegt, net als een mens.Oneens: hij kiest woorden die goed passen bij wat hij las. Brugklas: sommige chatbots zoeken wel mee op internet, maar kunnen gevonden tekst verkeerd samenvatten.
2Hoe zeker een chatbot klinkt, zegt niets over of het klopt.Eens.
3Als een chatbot iets fout zegt, liegt hij expres.Oneens: hij raadt en verzint.
4Als een chatbot een boek of website als bron noemt, weet je dat het antwoord klopt.Oneens: een bron noemen is niet hetzelfde als een bron hebben.
5Wat je een chatbot te lezen geeft, bepaalt wat hij later zegt.Eens.

Stellingen op het digibord

Geef je module 2, 4, 5, 6 of 8? Gebruik dan de stellingen van die module: twee per module, op dezelfde manier. De vijf hierboven blijven het vaste instrument voor module 1 en 3, zodat een voor- en nameting altijd hetzelfde meet.

Stellingen per module

Privacy: wat er wel en niet gebeurt

Kort

Er zijn geen accounts. Kinderen typen geen naam, e-mailadres of klas in en er gaan geen foto's of stemmen naar de pagina. Alles gebeurt in de browser van het kind zelf. Antwoorden en invoer van leerlingen worden niet naar ons verzonden en niet buiten het apparaat bewaard. Op het apparaat wordt alleen het aantal verdiende lampjes per les bewaard, zonder naam. Onderaan elke les staat "Lampjes wissen". Ververs je de pagina, dan begint de les zelf opnieuw. Er is geen tracking en geen analyse op de leerlingpagina's. Zoals bij elke website logt de server technische gegevens van het bezoek (zoals het IP-adres van het schoolnetwerk). Of je school hier nog een toets of afspraak voor nodig vindt, bepaalt je school zelf.

In de lessen is geen tekstveld: kinderen klikken, en in module 2 tekenen ze. Die tekeningen blijven alleen in het geheugen van de pagina en zijn weg zodra het tabblad sluit.

Heeft je school een licentie, dan zet de site zelf een technisch cookie dat onthoudt bij welke school het apparaat hoort. Daar staat geen naam in. Meer daarover in de privacyverklaring.

Hulp in elke les

Rechtsonder staat in elke les een klein vraagteken. Een tik laat zien met wie een kind kan praten: de leerkracht of iemand thuis, de Kindertelefoon, de Hulplijn van Offlimits, en 112 bij direct gevaar. Het komt niet vanzelf in beeld, zodat lessen over hoe AI werkt niet zwaarder worden dan ze zijn.

Twee verhalen staan standaard uit

In module 6 (Mijn AI-vriend Lumi) en module 7 (De groepsapp) zit een zwaarder verhaal. Die staan standaard uit en zet je zelf aan, na het lezen van de handleiding. Heeft een leerling zelf iets naars meegemaakt, volg dan de meldcode van je school en schakel de aandachtsfunctionaris in. De handleiding van module 7 verwijst naar de handreiking van Kennisnet.